Het bijzondere verhaal van slaapverlamming

Ik ben nogal een technische psycholoog. Niet technisch in de zin dat ik mijn band kan plakken, maar technisch in de zin dat ik graag weet hoe de menselijke psyche werkt. Zo nu en dan kom ik psychologische problemen tegen die zo mooi zijn vanuit een technisch opzicht, dat ik niet kan ophouden om het er over te hebben. Slaapverlamming is er zo een, vandaar dat ik dit artikel schrijf.

Door gastauteur Robert Haringsma - Oprichter van het Instituut voor Positieve Psychologie

Slaapverlamming is een aandoening met een rijke geschiedenis. Maar wat is het nu eigenlijk? De ervaring van een slaapverlamming is simpel. Stel je voor dat je ’s nachts wakker wordt. Je hebt het idee dat je volledig bij bewustzijn bent, maar er is een klein probleem. Je lichaam beweegt niet. Wat je ook probeert, voor een korte periode kun je geen enkele beweging in je lichaam krijgen. Alleen je ogen kun je bewegen, voor de rest is het alsof je volledig verlamd bent.

Of dat al niet eng genoeg is, hebben veel mensen tijdens dit soort verlammingen het gevoel dat er iets of iemand in hun nabijheid is. Hier komt waarschijnlijk de mythe van de Incubus vandaan. Dit wezen stond er in de middeleeuwen om bekend dat hij de krachten van mensen opzoog in de nacht. Slaapverlammingen zijn op zichzelf niet gevaarlijk. Zoals ik straks zal uitleggen kunnen we tegenwoordig duidelijk verklaren wat er nu gebeurt tijdens een slaapverlamming. Wel zien we in de praktijk dat ervaringen met slaapverlamming er soms voor zorgen dat mensen niet kunnen slapen. Mensen zijn dan zo bang voor de ervaring van slaapverlamming, dat het ze tegenhoudt om in slaap te komen. Ook voor hen helpt het natuurlijk om te weten wat er aan de hand is, zodat ze er ook minder bang voor hoeven te zijn.

Oorzaak van slaapverlamming
Dat een slaapverlamming voorkomt, is zo simpel te verklaren dat je je achteraf afvraagt waarom je er zelf niet opgekomen bent. Het mechanisme heeft te maken met je REM-slaap. Tijdens dit onderdeel van je slaap zijn je hersenen erg actief bezig. Waarschijnlijk bepaalt dit mechanisme ook waarom je slaap zo belangrijk is, omdat je tijdens de REM-slaap allerlei gebeurtenissen van overdag lijkt te verwerken. Als je overdag een belangrijk gesprek hebt gehad met je baas, moet je niet vreemd opkijken dat je ’s nachts van hem droomt. Klaarblijkelijk herkauwen je hersenen belangrijke ervaringen om ze te verwerken.

Je hersenen zijn dus actief bezig en dat zou normaal betekenen dat je ook dingen doet. Activiteiten in de hersenen sturen immers je lichaam aan. Dat zou echter in je slaap een rommeltje worden als je droomde over achtervolgingen en vervolgens ook daadwerkelijk door de kamer sprint. Daarom schakelt het brein het lichaam in de nacht uit. Als je iemand ooit in slaap hebt zien vallen, kun je dit fenomeen in actie zien. Vaak hebben mensen een soort spasmen op de grens van waken en slapen. Deze worden veroorzaakt doordat je je verzet tegen de komende verlamming. Misschien ken je zelf ook wel het gevoel vlak voordat je in slaap valt (die term 'in slaap vallen' is er ook toevalligerwijs). Dit wordt door hetzelfde fenomeen veroorzaakt.

Niets om bang voor te zijn
Met bovenstaande verklaring is nog niet helemaal uitgelegd waarom we spoken zien tijdens een slaapverlamming. Waarschijnlijk kun je echter zelf al invullen dat dit te maken heeft met het grensgebied tussen waak en slaap waarin je je bevindt tijdens een slaapverlamming. Met andere woorden, je bent tijdens een slaapverlamming nog niet helemaal wakker en dus voor een deel nog in dromenland. En daarom tovert het brein nog allerlei beelden op je netvlies die er in de realiteit niet zijn. Er is dus echt niets om bang voor te zijn, de beelden die je ziet zijn niets minder dan dromen. Maar hoe moet je dan omgaan met slaapverlamming? Eigenlijk volgt het bovenstaande al het antwoord: helemaal niets. Als je rustig blijft liggen, word je vanzelf helemaal wakker. En als dat te onprettig is of te eng, kun je je concentreren op een lichaamsdeel. Als je dat eenmaal weer kunt bewegen, volgt de rest vanzelf.

Reacties

Ik heb er een documentaire over gezien op netflix. En het valt me op dat ze bijna allemaal dezelfde angsten/ beelden zien in hun verlamming. Ook op heel verschillende leeftijden. Een iemand al vanaf anderhalf. Hoe kan dat? Iedereen heeft toch andere angsten? Vooral de 3D shaduwman werd vaak genoemd. Gevolgd door een man met een hoed. Ook vaak werd iemand beschreven die eruit zag als ruis. Ik vind het vreemd dat dit zo overeen komt. Iedereen droomt toch anders? Zeker op jonge leeftijd lijkt me. Waarin je nog niet zo beïnvloed bent door ervaring.

Dag Roos,

Tsja, dat is maar hoe je het bekijkt. Het lijkt me dat als iedereen het ziet dat het dan meer voor de hand ligt dat het iets is dat aan de hersenen ligt. Die hebben we immers allemaal.

Slaapverlamming is zo verschrikkelijk eng. Ik ervaar dit elke nacht minimaal 3 keer. Het gebeurd aan het begin van mijn slaap.
Ik ben wakker.. ik kan horen dat mijn moeder met een plastic tas bezig is.. maar ik kan mijn ogen niet open krijgen (enkele keren zijn m'n ogen open). Ik kan niet bewegen, m'n mond niet open doen dus niet praten en heb een verstikkend gevoel. Als ik mijn ogen open doe hallicuneer ik.. en als het voorbij is ga ik eten (heel slecht maar oke) om wakker te blijven.. maar zodra ik weer probeer te slapen gebeurd het weer.

Ik droom over een donkere verschijning ookwel genoemd the old hag. Ik zie haar regelmatig in mijn (echte niet slaapparalyse) dromen op me af komen en schrik dan wakker. Het moment dat ik in slaap val daarna ben ik in paralyse en zit ze op me, staat naast me en heeft mij zelfs al meerder keren verkracht. Het is altijd dezelfde entiteit. Dit is niet te verklaren en al helemaal niet met uw artikel. Zou mijn "volgeling" graag eens bij u langssturen zodat u het zelf kunt ervaren.

Reactie toevoegen

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.