Bipolaire stoornis wisselt tussen twee extremen

Onlangs berichtten de media over een grootschalig Amerikaans-Zweeds onderzoek waaruit bleek dat oudere vaders vaker kinderen krijgen met een psychiatrische stoornis dan jonge vaders. Zo heeft een kind van een 45-jarige vader 25 keer meer kans op een bipolaire stoornis dan het kind van een 24-jarige man. In Nederland zijn tot nu toe nooit dergelijke grootschalige onderzoeken uitgevoerd. Wel is bekend dat naar schatting 89.000 Nederlanders een bipolaire stoornis hebben. Dit zijn ongeveer evenveel mannen als vrouwen.

Iedereen voelt zich wel eens somber of juist heel vrolijk. Bij sommige mensen zijn de pieken echter extreem hoog en de dalen donker en diep. Iemand met een bipolaire stoornis maakt episoden door waarin hij of zij te uitgelaten en vol energie is (manie) en episoden van extreme somberheid (depressie). Deze episoden worden afgewisseld met perioden zonder deze extreme stemmingen.

De bipolaire stoornis heeft een erfelijke component en gaat nooit meer over, maar met de juiste behandeling en begeleiding kunnen de pieken en dalen wel beperkt worden. Het is niet bekend waar een bipolaire stoornis precies door ontstaat; het gaat meestal om een combinatie van factoren. Erfelijkheid speelt een rol: als één van de ouders een bipolaire stoornis heeft, hebben hun kinderen 10 tot 20% kans op dezelfde stoornis. Maar ook bijvoorbeeld traumatische jeugdervaringen, zoals mishandeling en verwaarlozing, kunnen van invloed zijn.

‘Duizenden ideeën’
De symptomen van een bipolaire stoornis worden niet altijd herkend, onder meer omdat deze stoornis soms moeilijk te onderscheiden is van andere stoornissen, zoals bijvoorbeeld depressie en de borderline persoonlijkheidsstoornis. Een bipolaire stoornis ontstaat meestal in de vroege volwassenheid, maar mensen kunnen er pas jaren later achter komen wat er met ze aan de hand is. Dit kan een grote impact hebben op iemands leven en op zijn of haar omgeving.

Een manie kenmerkt zich door extreme levenslust en optimisme en een afgenomen behoefte aan slaap. In een manische episode kan een persoon ‘duizenden ideeën’ hebben en creatief en impulsief zijn. Zo kan hij of zij in een keer al het spaargeld erdoorheen jagen. Tijdens een depressieve episode heerst duisternis: de persoon heeft bijvoorbeeld nergens meer zin in, is extreem somber, wil niet meer uit bed komen, huilt veel en ziet het leven niet meer zitten.

De behandeling
Hoewel de bipolaire stoornis chronisch is, is deze goed te behandelen. De basis van de behandeling bestaat uit een combinatie van psycho-educatie en medicijnen. Verder staan interventies gericht op het vergroten van ‘zelfmanagement’ centraal. Zo kan bijvoorbeeld een noodplan worden opgesteld om te proberen een volgende episode te voorkómen. In een noodplan staat beschreven wat de persoon zélf, maar ook de behandelaar en eventueel andere betrokkenen kunnen ondernemen om een terugval te voorkomen. Bij zo’n 60% procent van de mensen met een bipolaire stoornis hebben behandelingen – met name medicijnen – een gunstig effect.

Meer weten?
Meer weten over de bipolaire stoornis? Op de website van Fonds Psychische Gezondheid staan tips, ervaringsverhalen en een gesproken column van psycholoog Baer Jonkers waarin hij de emoties tijdens de manische en depressieve episoden weergeeft: www.psychischegezondheid.nl/bipolair

Beeld: Gazing – Melissa Jonker

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *